تبلیغات
مجتمع آموزشی پرورشی مطهر درازکلا بابل/ ما با ولایت زنده ایم ، تا زنده ایم رزمنده ایم/ ما می تــــــــــــــــــــــــوانیم - نگاهی به نقش معلمان و تأثیر رفتار آنها در نهادینه كردن اخلاق اجتماعی:معلمانی كه انسان بودن را تربیت می كنند

مجتمع آموزشی پرورشی مطهر درازکلا بابل/ ما با ولایت زنده ایم ، تا زنده ایم رزمنده ایم/ ما می تــــــــــــــــــــــــوانیم
بسط عدالت آموزشی-معلمی شغل نیست.عشق است .ذوق است.ایثار و فداکاریست.اگر به عنوان شغل به آن می نگری رهایش ساز و اگر عشق

بزرگ مردتاریخ

جستجو
مطالب اخیر
پیوند ها
لوگو دوستان

 پایگاه مقاومت بسیج نصر
جعبه حدیث

داستان رسالت پیامبر اسلام در غار حرا با آیات: «اقرا و ربك الاكرم¤ الذی علم بالقلم¤ علم الانسان ما لم یعلم» آغاز می شود و خداوند در نخستین آیات وحی شده به پیامبرش از تعلیم و ابزار آن قلم سخن می گوید.

به گزارش مركز اطلاع رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش به نقل از روزنامه كیهان، از این رو در دین مبین اسلام، اولین معلم انسان برای حركت به سوی تعالی و عبادت، خداوند است. بعد از خداوند، عقل به عنوان قوه تشخیص و انبیاء به عنوان معلمان درونی و بیرونی، هدایت جامعه را برعهده دارند. در این سیر تكاملی هر فردی كه در هدایت بشر بسوی تعالی، اخلاق، تعبد و آگاهی، نقش مؤثری ایفا كند در زمره انبیاء قرار می گیرد. از این رو گفته اند معلمی شغل انبیاست.
یكی از شاخصه های اصلی پیشرفت و نماد حركت سالم در مسیر تكاملی بشر، رعایت اخلاق و شئونات انسانی در جامعه است كه مهم ترین كاركرد رسولان و معلمان و هدایت گران بشر از ابتدای خلقت به شمار می رود. در جامعه اسلامی ما هم كه جایگاه نظام آموزش و پرورش و متصدیان آن توسط بزرگانی چون شهید رجایی و استاد شهید مطهری مشخص شده است؛ این نقش پررنگ تر و تأثیرگذارتر به نظر می رسد.
در این راستا معلمان به عنوان نیروی انسانی كه مهندسی افكار عمومی و

چشم انداز رشد فرهنگی و علمی جامعه در دستان آنها است؛ برای اجرای بایدها و نبایدهای اخلاقی در جامعه، وظیفه ای فراتر از قشرهای دیگر دارند؛ چرا كه در تحكیم پایه های نظام علمی و بالاخص فرهنگی كشور، بیشترین نقش را ایفا می كنند. این همان موضوعی است كه در چند سال اخیر، مورد بی توجهی و بی مهری بسیاری از معلمان واقع شده است و چه بسا كه با گذشت زمان، توجه به بعد آموزشی نظام آموزش و پرورش بیشترین سطح انتظار خانواده ها را به خود اختصاص داده است. هفته گرامی داشت مقام معلم را فرصتی مغتنم دانستیم تا به اندازه بضاعت خود به بررسی نقش معلمان در نهادینه شدن اخلاق اجتماعی در جوانان و همچنین نتیجه فعالیت آنها در پرورش ابعاد انسانی شاگردانشان به عنوان نیروهای فعال جامعه بپردازیم.
دیوارهای مدارسی كه مهمان آنها هستیم با كاغذها و دست نوشته های رنگارنگ، مثل پرهای طاووس خودنمایی می كنند. صف های طولانی روزنامه دیواری ها كه بر طناب های كشیده شده در راهروها معلق هستند!! نشان از رونق تهیه روزنامه دیواری در این روزها دارد. برگزاری نشست ها و سخنرانی ها با موضوع معلم، مسابقات فرهنگی و هنری و رقابت دانش آموزان در مسابقات علمی و تقدیر از دانش آموزان موفق ترم اول از دیگر برنامه های مدارس است. در گوشه ای از سالن دسته گلی كه تصاویر شاگردان اول تا سوم هر كلاس را در گلبرگ های خود در معرض دید عموم قرار داده است؛ نگاه هر تازه واردی را به خود جلب می كند. با دیدن این تصاویر به ذهنم خطور می كند كه در این مدرسه؛ گلبرگ قاب عكس دانش آموزان موفق شده اند و در مدرسه ای دیگر درختی تنومند؛ با تصاویر شاگرد اول ها به بار نشسته است و در مدرسه دخترانه؛ شاگرد ممتازها بر بال های پروانه افق را در می نوردند... خلاصه در این ایام صحبت از معلم است و فرهنگ پاسداشت مقام و منزلتش و توانمندی او در تعلیم دانش آموزان. صحبت از معلم است و نقش او در تربیت جامعه انسانی اما در عمل گویی آموزش در اولویت قرار دارد....
تربیت شهروند با اخلاق؛ مهم ترین وظیفه معلمان
در بدو ورودم نظرم را با ایران باقری، معاون پرورشی مدرسه دخترانه طهماسبی در میان می گذارم او با نگاهی به وضعیت برنامه های پرورشی مدارس می گوید: دانش آموزان دوره راهنمایی در طول هفته، یك تك زنگ كلاس پرورشی دارند و در آن معلم باید از روی جزوات نكاتی را به شاگردانش آموزش دهد. این درحالی است كه تجربه چندین ساله نشان می دهد هر استان، شهر و در مقیاسی كوچك تر هر كلاس به آموزش های اخلاقی و پرورشی خاص خود نیاز دارد كه باید با نیاز سنجی معلم آن موارد مرتفع شود. ولی متاسفانه شاهد این هستیم كه اقدامات پرورشی صورت گرفته درمدارس عموما فعالیت های نمادینی شده اند كه باعث تغییر رفتار عمیق و ریشه ای در دانش آموزان نمی شود. فرصت كم معلمان در هدایت و رشد فرهنگی و اخلاقی دانش آموزان در جامعه كنونی به صورت ناهنجاری های رفتاری از سوی جوانان نمود خارجی پیدا كرده است.
وی با اشاره به اینكه تربیت اخلاقی شاهراه پیشگیری از آسیب های روانی، اجتماعی در جامعه است می افزاید: بعد از خانواده، مدرسه دومین نهاد تربیتی كودكان است كه باید با آموزش های درست خود مهارت های شهروندی را به دانش آموزان ارائه دهد. اما با توجه به اینكه آموزش های فرهنگی و اجتماعی مهم ترین كاركرد معلمان در نظام آموزش و پرورش است باید به یاد داشته باشیم كه تنها مدارس نمی توانند این وظیفه سنگین را بر عهده بگیرند بلكه باید به فرهنگ سازی كلان كل جامعه را درگیر كرد حتی خود دانش آموزان را درست مصداق این شعر كه: اگر به من بگویی؛ فراموش خواهم كرد اگر یادم بدهی، به خاطر می آورم، اگر درگیرم كنی، یاد می گیرم.
معاون پرورشی مدرسه با بیان اینكه در نزد معلمان اهمیت آماده كردن كودكان جهت ورود به جامعه و پرورش شهروند با اخلاق، كمتر از اهمیت آموختن دروس ریاضی و علوم و زبان نیست می گوید: مگر نه این است كه ما به كودكانمان علم می آموزیم تا در نهایت انسان هایی مفید و با اخلاق و موفق در جامعه باشند از چه رو به این امر آن طور كه شایسته آن است توجه نمی كنیم؟ چرا سهم سؤال اساسی خانواده ها از وضعیت اخلاقی و روحی فرزندانشان در سیستم آموزشی كم تر از حد انتظار است؟ به نظر می رسد خانواده ها و به نوعی كل جامعه نقش اصلی خود را در پرورش نسل جوان تحت الشعاع امور و اهداف دیگر قرار داده اند و این اتفاق خوش آیندی نیست.
من هم با نظر باقری موافقم چرا كه در حضور كوتاه خود در مدارس هیچ تابلویی را معرفی كننده تصاویر دانش آموزان با اخلاق مدرسه ندیدم و جایزه ای را برای با اخلاق ترین دانش آموز مدرسه كادو شده نیافتم.
باقری در پایان صحبت هایش از سیستم ها و خرده نظام های متعددی مانند گروه دوستان، صدا و سیما و مطبوعات و... به عنوان همراهان آموزش و پرورش نام می برد همراهانی كه باید در امر تعلیم و تربیت پویای جامعه با نظم و هماهنگی گام بردارند تا نتیجه فعالیت های پرورشی معلمین در كنار آموزش، محلی برای ارائه شدن داشته باشند.
نهادینه شدن آموزه های اخلاقی در احترام توأمان معلم و متعلم به اخلاقیات در علم روان شناسی تربیتی، بحث تعلیم و تربیت اخلاقی یكی از مهم ترین مباحثی است كه توجه به آن می تواند مسیر تعالی بشر را برای كسب امتیاز «شهروندی با اخلاق» بودن؛ هموار سازد. توجه به این مهم كه در راستای وظایف آموزش و پرورش است می تواند كمك شایانی برای تربیت نسلی باشد كه می خواهد مطابق با صفات و ارزش های اخلاقی جامعه رشد كند. معلمین به عنوان بازوهای محرك نظام آموزش و پرورش، نقش كلیدی در اجرای برنامه های پرورشی و اخلاقی دارند.
حامد قربانی كارشناس ارشد مسائل روانشناسی و تربیتی كه خاطرات بسیار زیبایی از معلمان دوره دبستان خود دارد می گوید: عادت داشتم بین صحبت های دوستانم به قولی پابرهنه بپرم و نظر خودم را در مورد هر چیزی كه بود؛ مطرح كنم. یك روز معلم كلاس با طرح یك داستان نكته غیراخلاقی كار من را - بدون اشاره مستقیم به خودم - نكوهش كرد و در آخر با بیان جمله ای از یك دانشمند كه نامش در ذهنم نمانده است گفت: بی نزاكت ترین مردم كسی است كه میان حرف دیگری سخن بگوید. باور كنید از آن زمان تا حال از ترس برچسب بی نزاكتی هرگز میان صحبت های هیچ كس حتی فرزندم هم صحبت نكرده ام.
وی سپس با اشاره به اینكه متأسفانه آموزش و پرورش ما برنامه های مدون و قابل قبولی برای تعلیم و تربیت اخلاقی دانش آموزان ندارد ادامه می دهد: معتقدم كه معلمان به عنوان ناظر بر كلاس و مغز متفكر سیستم آموزشی مدرسه باید با برنامه ریزی های ابتكاری و خلاقانه این كمبودها را برطرف سازند. تشویق به موقع دانش آموز بعد از انجام عملی ارزشمند و اخلاقی، آموزش نكات اخلاقی و اجتماعی در قالب تئاتر و سرود به دانش آموزان در ابتدای هر ساعت درسی یا مراسم صبحگاه، نام گذاری هر روز به یك ارزش اخلاقی مانند روز مهربانی، روز صبر، روز كمك به بابای مدرسه و روز آهسته سخن گفتن و روز مسئولیت.... و رعایت آن از جانب خود معلم می تواند در نهادینه كردن بایدها و نبایدهای اجتماعی تاثیر گذار باشد.
وی با تأكید بر اینكه معلم موفق كسی است كه بتواند همه ابعاد وجودی دانش آموزان را پرورش دهد و از آنها انسان ارزشمندی برای جامعه بسازد می گوید: معلمان در دوره كودكی ونوجوانی كه افراد مستعد پذیرش بیشترین آموزش های عملی و ارزش های اخلاقی هستند با آنها سروكار دارند. دوره ای كه متعلم، معلم خود را از جان و دل دوست دارد وآموزه های او را بنابر ارتباط شاگرد و استادی به دیده منت بر لوح ذهنش با قلم عشق ثبت می كند؛ معلم دوران ابتدایی كه در ساعات مدرسه جایگاه مادر را در قلب دانش آموزان دارد باید از این فرصت ناب برای نهادینه كردن صفات اخلاقی و آموزه های اسلامی استفاده كنند. معلم دوران راهنمایی كه با موجوداتی حساس روبرو است باید از انگیزه های دانش آموزان در دیده شدن و بزرگ انگاشته شدن استفاده كرده آنها را به سوی اجتماع با رفتارهایی منفك از دنیای كودكانه سوق دهد و در دوره دبیرستان معلمان باید همگام و همراه با دانش آموزان، مسیر اجتماعی شدن در قالب یك همشهری مقید به رفتارهای انسانی و اجتماعی را بپیمایند تا دانش آموزان بدانند در این مسیر تنها و مجبور نیستند؛ چرا كه بی انگیزه بودن معلمان یا خانواده ها می تواند ضربات جبران ناپذیری به جامعه وارد سازد.
این كارشناس ارشد مسائل روانشناسی و تربیتی، وجود برنامه های جذاب برای هدایت اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان، حضور فعال مشاوران روانشناس در كنار مشاوران تحصیلی در مدارس، نظارت درست والدین به برنامه های رسانه های ارتباطی مانند ماهواره و اینترنت و.... را از مهم ترین راهكارهای نهادینه كردن اخلاق اجتماعی در دانش آموزان به عنوان سازندگان اجتماع و وارثان فرهنگ ایرانی اسلامی می داند.
معلم كارگزار اصلی تربیت، روح نظام آموزشی
ارزشهای اجتماعی تحت عنوان ارزشهای اخلاقی شامل مدل های كلی رفتار، احكام جمعی، هنجارهای كرداری است كه مورد پذیرش عمومی در جامعه است. هنجارها و ارزش هایی كه منجر به یكپارچگی اجتماع و همبستگی بیشتر مردم یك سرزمین می شود. عدالت، انسان دوستی، دیگرخواهی، گذشت و... از ارزشهای عام و مطلوب اجتماعی هستند كه همیشه در طول اعصار مختلف مد نظر جوامع بوده و چه بسا در صدر هرم برنامه ریزی های دولت ها قرار گرفته اند.
در جامعه اسلامی ما كه دین در بردارنده دستورات قوانین الهی در جهت رشد ابعاد انسانی است می تواند ما را در رسیدن به جامعه آرمانی و نهادینه كردن اصول اخلاقی ارزش های انسانی - اجتماعی كمك كند. نهادینه كردن دستورات اسلامی و اخلاقی دین مبین بر عهده خانواده، مبلغان و معلمان دینی، آموزش و پرورش، متولیان فرهنگی و.......... است.
دكتر مجتبی صالحی عضو انجمن اولیا و مربیان یكی از مدارس شهرستان های استان تهران با بیان این مطلب می گوید: متأسفانه كاركرد پرورشی و اخلاقی نظام آموزش و پرورش ما در حد انتظار نیست و این نتیجه كم كاری نهاد خانواده در آموزش ارزش های اخلاقی - انسانی به عنوان مهم ترین ركن اجتماعی شدن و عملكرد نامناسب رسانه های جمعی مخصوصا تلویزیون در نهادینه كردن اخلاقیات در سطح كلان جامعه و ارحج شدن ركن آموزشی برپرورش در مدارس است.
وی با اشاره به اینكه یكی از رموز پیشرفت جامعه، تربیت فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان است آن را از آرمان های نظام آموزشی بر می شمارد و ادامه می دهد: معلم كارگزار اصلی تعلیم و تربیت و روح نظام آموزشی هر كشوری است و با كوشش خردمندانه او است كه اهداف متعالی نظام آموزشی كشور محقق می شود و آنچه كودكان، نوجوانان و جوانان در مدرسه كسب می كنند، متاثر از خصوصیات، كیفیات، شایستگی های علمی، فرهنگی؛ دینی، تربیتی، اجتماعی، اخلاقی و معنوی معلمان است. بی تردید معلم در دگرگونی جامعه و حركت آن به سمت اخلاق و معرفت انسانی به اندازه كل سیستم های درگیر در مسائل فرهنگی و اجتماعی نقش دارد و اثرگذار است، به گونه ای كه می توان سطح رعایت شئونات انسانی و ادب مردم یك جامعه و دانش، توانایی و كیفیت علمی و اخلاقی هر كشور را از سطح دانش، توانایی، كیفیت و مهارت و رفتار معلمان آن كشور تشخیص داد.
دكتر صالحی ادامه می دهد: علیرغم تمامی پیشرفت ها و تحولات شگرف علمی جهان، در دنیای ارتباطات و فناوری اطلاعات، هنوز هیچ جایگزین بی بدیلی برای معلم یافت نشده است؛ بنابر این هر تغییر و تحولی در ابعاد مختلف اجتماعی با تلاش معلم صورت پذیر است. بی تردید دغدغه معلمان همیشه این است كه حیات بشر بر مدار ارزش ها وكرامت انسانی بچرخد و شناخت خدا و مكتب و دین همه اساس انسان باشد تا هیچ بیگانه ای مجال تجاوز به فرهنگ ارزشی دین و میهن را پیدا نكند.
.... و مدیر ارشدی كه از معلمش رسم مودت آموخت
برای تهیه ادامه گزارشم با معرفی دوستانم به دیدن مدیر ارشد یكی از كارگاه های فنی آموزشی می روم. با درخواست دوستم دقایقی قبل از شروع ساعت كاری به محل می رسم. «محمد میرزایی» همان مدیر ارشد؛ زودتر از ما آنجا بود!! درها را باز كرده و منتظر سایر هنرآموزانش بود.
خلاصه صحنه های بدیعی دیدم. استاد با دیدن هنرجویانش كنار در كارگاه ایستاد و قبل از اینكه كسی فرصت سلام كردن پیدا كند دستش را جلو می برد و با لبخند سلام و احوال پرسی گرمی می كرد. جالب بود كه حال اعضای خانواده را هم می پرسید و سراغی از دوستان مشتركشان می گرفت. بچه ها هم گویی موظفند كه از حال همه خبر داشته باشند.
آنها قبل از رسیدن به استاد دست بر سینه می گذاشتند و با دیدن او كه لبخند بر لب دارد سرحال وارد سالن كارگاه می شدند. بدون استثنا به سراغ مش تقی درویش زاده پیرمرد خدمتگزار می رفتند و ضمن دست دادن با او احوالش را می پرسیدند. در آن كارگاه شلوغ كسی صدایش را بلند نمی كرد و هنگام حرف زدن آقای میرزایی شوخی نمی كردند. همه كمك حال هم بودند. یكی به دوستش كمك می كرد دست روغنی اش را بشوید و دیگری داشت در انجام كارهای عقب افتاده دوستش به او كمك می كرد و استاد میرزایی به هر گروه كه می رسید طوری برخورد می كرد كه گویی اعضای آن گروه برایش عزیزترند در حالی كه اگر با دقت به نحوه رفتارش نگاه می كردی حتی عدالت را در نگاهش رعایت می كرد.
از آقای میرزایی جویای چرایی برخوردش با هنرجوها می شوم برایم می گوید: كلاس پنجم دبستان معلمی داشتم كه زودتر از ما وارد كلاس می شد. تخته سیاه را پاك می كرد و جلوی در كلاس می ایستاد و به هر كداممان هنگام سلام كردن دست می داد و جمله ای زیبا می گفت. گاهی از نقاط ضعفمان،چنان دریچه ای بسوی قدرت باز می كرد كه فراموش می كردیم واقعا نقطه ضعفی داریم. مثلا من قد كوتاهی داشتم و بسیار ریزنقش بودم؛ كارهایی كه نیاز به فرز بودن داشت به من محول می كرد و می گفت: محمد! در كلاس هیچ كس به گرد پایت نمی رسد بدو برو برگ های امتحانی را بیاور و من در آن لحظه قدرتمندترین و مؤثرترین دانش آموز كلاس بودم. آن قدر از برخورد معلم خودم خوشحالم كه تنها راه ادای دین به او رعایت و گسترش اخلاقیات و منش انسانی اش در تمام شئونات و لحظات زندگی ام است.
نقشی ملموس تر از نور و بی نیاز از تعریف واژگان
قصد داشتم برای مستند و موجه كردن بیشتر این گزارش با مسئولان فرهنگی و نمایندگان مردم درخانه ملت صحبت كنم كه با دیدن آقای میرزایی و داستان كارگاه انسانیتی كه برای هنرجویانش آماده كرده بود به نتیجه رسیدم نقش معلم در تربیت انسان ها و جامعه انسانی ملموس تر و عینی تر از آن است كه واژگان را بیشتر به كار گیرم و ذهن شما را خسته تر كنم.

منیره غلامی توكلی


برچسب ها: نقش معلمان و تأثیر رفتار آنها در نهادینه كردن اخلاق اجتماعی، رسالت پیامبر اسلام در غار حرا، مهم ترین كاركرد رسولان و معلمان و هدایت گران بشر، رعایت اخلاق و شئونات انسانی، شهید رجایی و استاد شهید مطهری، مهندسی افكار عمومی و چشم انداز رشد فرهنگی و علمی، هفته گرامی داشت مقام معلم، نقش معلم در تربیت جامعه انسانی، تربیت شهروند با اخلاق؛ مهم ترین وظیفه معلمان، معاون پرورشی، وضعیت برنامه های پرورشی مدارس، هدایت و رشد فرهنگی و اخلاقی دانش آموزان، مهم ترین كاركرد معلمان در نظام آموزش و پرورش، بی انگیزه بودن معلمان یا خانواده، معلم كارگزار اصلی تربیت، روح نظام آموزشی،
دنبالک ها: معلمانی كه انسان بودن را تربیت می كنند،

نوشته شده در یکشنبه 11 اردیبهشت 1390 توسط معاون مجتمع(مهدی خادمی)
مقام معظم رهبری

درباره سایت
نظر سنجی
آمار سایت
Blog Skin